Τι είναι πένθος και ποια η σημασία του

Όλοι κάποια χρονική στιγμή στη ζωή μας θα βιώσουμε ή μπορεί ήδη να έχουμε βιώσει την απώλεια ενός αγαπημένου μας ανθρώπου. Η αντίδραση του ψυχισμού μας στην δυσάρεστη αυτή απώλεια είναι το πένθος. Το πένθος χαρακτηρίζεται από εκείνο το επώδυνο βαρύ συναίσθημα που επιμένει να θέλει να ριζώσει και να ανακυκλώνει τον ψυχικό πόνο. Το πένθος αναβιώνει το τραύμα της απώλειας, εγκλωβίζει τον ψυχισμό μας και επηρεάζει αρνητικά την καθημερινότητα μας.

Πένθος μπορούμε δυνητικά να εκδηλώσουμε μετά και από οποιαδήποτε άλλη απώλεια συμβεί στην ζωή μας η οποία σχετίζεται με καταστάσεις που έχουμε συναισθηματικά επενδύσει. Όπως η λήξη μιας σχέσης, το διαζύγιο, η ανεργία, η συνταξιοδότηση, η διάγνωση μιας σοβαρής ασθένειας, ο γάμος των παιδιών, η γέννηση παιδιού με αναπηρία, η καταστροφή σπιτιού.

Ο πόνος που θα βιώσουμε στις παραπάνω περιπτώσεις θα είναι αντίστοιχος με την επένδυση που θα έχουμε κάνει, κάτι που διαφέρει από άτομο σε άτομο.Οι προηγούμενες εμπειρίες από απώλειες, η προσωπικότητα, η ψυχική ανθεκτικότητα, η ύπαρξη υποστηρικτικού περιβάλλοντος καθώς και ο τύπος της απώλειας φαίνεται επίσης να συνδέονται με την ένταση του πόνου που θα συνοδεύσει το πένθος.

Η πρώτη αναφορά στα «5 στάδια του πένθους» έγινε από την ψυχίατρο Kubler –Ross (1969). Πρόκειται για εκείνες τις συναισθηματικές φάσεις που θα βιώσει το άτομο με την εμπειρία του πένθους, μέχρι το συναίσθημα του να επανέλθει στο πρότερο λειτουργικό του επίπεδο.

Τα στάδια που διέκρινε η Kubler-Ross είναι :

1^ο  στάδιο – Άρνηση για την απώλεια, που επιδρά προστατευτικά στην εκδήλωση του άγχους. Το άτομο μπαίνει στη διαδικασία να διαπραγματευθεί μόνο ότι αντέχει. Μετέπειτα η άρνηση περιορίζεται και αρχίζει η αναγνώριση της απώλειας πλέον ως ένα πραγματικό γεγονός.

2^ο στάδιο- Ο θυμός που στρέφεται είτε στον ίδιο τον εαυτό είτε στο πρόσωπο που χάθηκε είτε στους άλλους. Ο θυμός είναι σημαντικό να εκφραστεί, καθώς  συνδέεται άμεσα με την απώλεια και την ένταση του πόνου που βιώνεται.

3^ο στάδιο- Διαπραγμάτευση η οποία αφορά τις σκέψεις του ατόμου για να δημιουργηθούν εκείνες οι συνθήκες που θα αποτρέψουν την απώλεια .Μάλιστα στο στάδιο αυτό θα υπάρχουν ενοχικά συναισθήματα και τύψεις σχετικές με πιθανές ενέργειες, που θα μπορούσε το άτομο να είχε κάνει, για να μη συμβεί το μοιραίο.

4^ο στάδιο- Κατάθλιψη που είναι η φυσιολογική αντίδραση του ψυχισμού στην συνειδητοποίηση της απώλειας. Το άτομο βιώνει πλέον την στεναχώρια, τον φόβο, την αβεβαιότητα. Επίσης μπορεί να εκδηλώσει ευσυγκινησία, διαταραχή στον ύπνο, ανηδονία, αύξηση ή μείωση της όρεξης, απόσυρση στον εαυτό, κλινοφιλία και απαισιόδοξες σκέψεις.

5^ο στάδιο-Αποδοχή της νέας πραγματικότητας, όπως έχει διαμορφωθεί μετά την απώλεια. Υπάρχει πλέον η αναγνώριση της απώλειας και κυριαρχεί η επιθυμία να υπάρχει μια λειτουργικότητα στην καθημερινότητα του ανθρώπου, ακόμα και για να μπορέσει μελλοντικά να επενδύσει πάλι.

Η χρονική διάρκεια του κάθε σταδίου διαφέρει από άτομο σε άτομο. Στην πλειοψηφία όμως των περιπτώσεων τα στάδια του πένθους θα συμβούν για να υπάρξει η ψυχική ανασυγκρότηση. Όμως σε κάποιους ανθρώπους το ψυχικό αποτύπωμα του πένθους είναι τόσο βαρύ, που δεν τους επιτρέπει να νοηματοδοτήσουν την απώλεια και να την διαχειριστούν. Έτσι υπάρχει η διαιώνιση του πένθους, που ουσιαστικά τους ακινητοποιεί, καθώς το πένθος δεν επιλύεται και επηρεάζει με δυσμενή τρόπο την ποιότητα της ζωής τους. Σε αυτή την συνθήκη είναι σημαντικό να υπάρξει η υποστήριξη από ένα ψυχολόγο, που θα βοηθήσει στην ανακούφιση του ψυχικού πόνου και την επίλυση του πένθους.