Η αγοραφοβία είναι μία διαταραχή άγχους που χαρακτηρίζεται από συμπτώματα άγχους σε καταστάσεις όπου το άτομο αντιλαμβάνεται ότι το περιβάλλον δεν είναι ασφαλές και δεν έχει εύκολο τρόπο να ξεφύγει. Αυτές οι καταστάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν ανοικτούς χώρους, μετακίνηση σε δημόσιους χώρους, εμπορικά κέντρα ή απλώς το να βρεθεί το άτομο έξω από το σπίτι. Αυτές οι καταστάσεις προκαλούν δυσφορία στο άτομο και μπορεί να οδηγήσουν σε κρίσεις πανικού. Τα συμπτώματα εμφανίζονται σχεδόν κάθε φορά που το άτομο βρίσκεται σε μία κατάσταση και διαρκεί περισσότερο από έξι μήνες. Τα άτομα που πάσχουν από αγοραφοβία προσπαθούν να αποφύγουν αυτές τις καταστάσεις, ενώ σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί ακόμη και να αδυνατούν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
Η αγοραφοβία πιστεύεται ότι οφείλεται σε συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων, ιδιαίτερα δε εμφανίζεται στα μέλη οικογενειών όπου βιώνουν συχνά αγχωτικά συμβάντα. Στο DSM-V, η αγοραφοβία αναφέρεται ως φοβία (ή κοινωνική φοβία) μαζί με συγκεκριμένες φοβίες. Άλλες καταστάσεις που μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα περιλαμβάνουν το άγχος του χωρισμού, η διαταραχή του μετατραυματικού στρες και η μείζονα καταθλιπτική διαταραχή. Οι περισσότεροι άνθρωποι που ζητούν τη βοήθεια των ειδικών ψυχικής υγείας εμφανίζουν αγοραφοβία μετά την εμφάνιση κρίσεων πανικού. Η αγοραφοβία κατανοείται καλύτερα ως ανεπιθύμητη συμπεριφορική έκβαση των επαναλαμβανόμενων κρίσεων πανικού και της επακόλουθης ανησυχίας για την επανεμφάνιση τέτοιων κρίσεων, η οποία οδηγεί στην αποφυγή καταστάσεων που θα καλλιεργήσουν νέα κρίση πανικού.
Η πρώιμη θεραπεία των κρίσεων πανικού είναι δυνατό να αποτρέψει την αγοραφοβία. Η αγοραφοβία καθορίζεται συνήθως όταν τα συμπτώματα είναι χειρότερα από αυτά της κρίσης πανικού, αλλά επίσης δεν πληρούν τα κριτήρια για άλλες αγχώδεις διαταραχές, όπως π.χ. η κατάθλιψη. Σε σπάνιες περιπτώσεις όπου τα αγοραφοβικά άτομα δεν πληρούν τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση των κρίσεων πανικού, χρησιμοποιείται η επίσημη διάγνωση της αγοραφοβίας χωρίς ιστορικό κρίσης πανικού (πρωτοπαθής αγοραφοβία).
Θεραπεία
Η συστηματική απευαισθητοποίηση μπορεί να προσφέρει ανακούφιση στην πλειοψηφία των ασθενών που πάσχουν από κρίσεις πανικού και αγοραφοβία. Η εξαφάνιση της υπολειμματικής και υποκλινικής αγοραφοβικής αποφυγής, και όχι απλώς των κρίσεων πανικού, θα πρέπει να είναι ο στόχος της θεραπείας έκθεσης. Μία σχετική θεραπεία έκθεσης είναι η in vivo έκθεση, μία μέθοδος γνωστικής συμπεριφορικής θεραπείας, η οποία σταδιακά εκθέτει τους ασθενείς στις καταστάσεις ή τα αντικείμενα που τους προκαλούν φόβο. Οι ψυχολογικές επεμβάσεις σε συνδυασμό με τις φαρμακευτικές θεραπείες είναι συνολικά πιο αποτελεσματικές από τις θεραπείες που αφορούν μόνο, είτε τη γνωστική συμπεριφορική θεραπεία είτε τη φαρμακευτική αγωγή. Η γνωστική αναδιάρθρωση έχει επίσης αποδειχθεί χρήσιμη για τη θεραπεία της αγοραφοβίας. Αυτή η θεραπεία περιλαμβάνει την καθοδήγηση ενός συμμετέχοντα μέσω διανοητικής συζήτησης, με σκοπό την αντικατάσταση των παράλογων αντιπαραγωγικών πεποιθήσεων με πιο πραγματικές και ωφέλιμες. Τέλος, οι τεχνικές χαλάρωσης είναι συχνά χρήσιμες δεξιότητες για την αντιμετώπιση της αγοραφοβίας, καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να σταματήσουν ή να αποτρέψουν τα συμπτώματα του άγχους και του πανικού.